Ridderkruis van het IJzeren Kruis, fabrikant Juncker, variant "liggend 2", "lui twee"

De Ridderkruis van het IJzeren Kruis is een hoger niveau van IJzeren KruisHet werd voor het eerst ingesteld door Adolf Hitler op 1 september 1939. Het Ridderkruis werd tijdens de Tweede Wereldoorlog ongeveer 7.200 keer toegekend. Het kon aan alle rangen gelijk worden toegekend. In de loop van de oorlog werd het Ridderkruis uitgebreid met andere graden: het Eikenloof (3 juni 1941), het Eikenloof met Zwaarden (28 september 1941), het Eikenloof met Zwaarden en Diamanten (28 december 1941) en het Gouden Eikenloof met Zwaarden en Diamanten (29 december 1944). Het Ridderkruis is een van de beroemdste onderscheidingen uit de Tweede Wereldoorlog.
De uitleners, de ontvangers van het Ridderkruis, genoten in binnen- en buitenland groot aanzien.

Het ontwerp van het Ridderkruis was gebaseerd op het IJzeren Kruis, dat al in 1813 was ingesteld. Het oorspronkelijke ontwerp kwam van de beroemde architect Karl Friedrich Schinkel ( https://de.wikipedia.org/wiki/Karl_Friedrich_Schinkel ). Het is een kruis pattée. De zwarte ijzeren kern wordt omgeven door een zilveren frame met een geribbelde decoratieve rand en gepolijste hoeken. Een lus aan de bovenkant van dit frame houdt de ophangring (springring) vast. Op de voorzijde is een hakenkruis gecentreerd op de 6-uurpositie, samen met het jaar van instelling, 1939. De achterzijde toont dezelfde zwarte kern, met het jaartal 1813 op de 6-uurpositie, ter herdenking van het eerste IJzeren Kruis in 1813 (Bevrijdingsoorlog). Het Ridderkruis werd als halssieraad gedragen aan een zwart-wit-rood lint.

Het bedrijf CE Juncker

Het bedrijf CE Juncker werd in 1851 in Berlijn opgericht. De naam is afgeleid van de oprichter en eerste eigenaar, Carl Eduard Juncker. Tot 1913 was het bedrijf uitsluitend actief als fabrikant en verkoper van uniformen en uniforminsignes. Vanaf 1913 verschoof de focus steeds meer naar de distributie en productie van medailles en onderscheidingstekens. De afdeling uniformen en insignes werd echter nooit helemaal verlaten. Het adres van het bedrijf was Alte Jakobstraße 13, Berlijn, SW 68. Het hoofdkantoor werd in 1944 bijna volledig verwoest door geallieerde luchtaanvallen. Voor zover bekend is de productie inmiddels gestaakt.
Na de oorlog hervatte de firma Juncker begin jaren vijftig de productie in West-Berlijn (Kreuzberg). Het was onder andere een van de eerste producenten van de Orde van Verdienste van de Bondsrepubliek Duitsland (Bondskruis van Verdienste). Eind 1965 werd de firma definitief gesloten.

Vanaf het begin stond het bedrijf Juncker bekend om de uitstekende kwaliteit van zijn producten. Bij het uitbreken van de oorlog in 1939 was het een van de eerste producenten van het heringevoerde IJzeren Kruis en het nieuw ingestelde Ridderkruis. Dit maakte CE Juncker officieel leverancier van de kanselarij van de Orde.
Naarmate de oorlog vorderde, ontwikkelde het bedrijf zich tot een van de grootste fabrikanten van onderscheidingen en eretekens in Duitsland. Het produceerde vrijwel het volledige assortiment van de bestaande onderscheidingen en eretekens. Tegenwoordig zijn stukken van de firma CE Juncker zeer populair bij verzamelaars. Dit komt deels door de hoge kwaliteit van het vakmanschap en deels door de unieke ontwerpen van sommige stukken. Een ander interessant punt voor verzamelaars is de verwoesting van de fabriek in 1944, waardoor verdere productie na de capitulatie in 1945 uitgesloten is. Dit punt wordt met name belangrijk in vergelijking met de firma Steinhauer & Lück in Lüdenscheid. Van Steinhauer & Lück is bekend dat het bedrijf zelfs na 1945 oorlogsonderscheidingen uit de Tweede Wereldoorlog bleef produceren.

Ridderkruis: Variant "liggend 2", "lui twee"

Deze variant is de laatste die CE Juncker produceerde. De eerste onderscheidingen zijn naar verluidt eind 1944 uitgereikt. Ze werden uitgereikt tot het einde van de oorlog in mei 1945. Kruisen van deze variant werden ook aangetroffen in de collectie van de Ordekanselarij, die na de overgave werd overgebracht naar kasteel Klessheim.
De kruisen van deze variant zijn aan de achterzijde van de gepolijste rand van de 6-uurs wijzer gemarkeerd met een "2". Deze "2" is liggend afgebeeld. Vandaar de naam van de variant, "liggend 2", of "lui 2" in het Engels. De "2" kan liggend op de voor- of achterkant worden afgebeeld. De "2" staat voor het bedrijf CE Juncker in het codesysteem van de Presidentiële Kanselarij. Ernaast staat het zilverkeurmerk voor het gehalte "800".

De kruisen van deze variant vertonen alle bekende kenmerken van een typisch Juncker Ridderkruis. Zoals het "spijlenhekeffect" op de centrale binnenhoeken van het frame. De ribben van de afzonderlijke binnenranden van de framezijden komen hier samen in een karakteristiek systeem. Het lijkt een beetje op de kruispunten van een spijlenhek. Vandaar de naam. Zie afbeeldingen 7 en 8.

Een zeer vergelijkbaar patroon, net zo kenmerkend voor een Junckerkruis, ontstaat aan de uiteinden van het frame. Ook hier vormen de convergerende ribben een opvallend patroon. Zie figuur 9.

De vorm en reliëfdruk van de jaartallen op de voor- en achterzijde (respectievelijk 1939 en 1813) zijn altijd hetzelfde en absoluut kenmerkend voor alle Juncker Ridderkruizen. Kleine afwijkingen kunnen optreden als gevolg van slijtage van de reliëfdrukgereedschappen tijdens de productieperiode. Zie afbeeldingen 4 en 6.

De kruisen van de "liggende 2"-variant hebben allemaal een matzwarte kernafwerking. Ze zijn bijzonder donker en hebben een dof, licht ruw oppervlak. De verflaag is dikker en minder duurzaam dan bij eerdere versies.
De springring is gebogen uit 1,5 mm dik zilverdraad. Hij draagt het zilverkeurmerk "800". Zie afbeeldingen 16 t/m 18.

De kern is altijd van ijzer en daardoor magnetisch. Het frame en het springringetje zijn altijd van zilver.

Kruisen van deze variëteit zijn zeldzaam en zeer populair bij verzamelaars. Omdat de kernlak niet bijzonder duurzaam was, zijn kruisen in zeer goede staat onevenredig duur. Ridderkruisen van deze variëteit worden doorgaans verkocht voor € 7.000 tot € 10.000. Kruisen met een dragerherkomst of in bovengemiddelde staat kunnen tot € 15.000 opbrengen.

Het typische geval voor een "liggende 2" is een laat geval, met eenvoudige drukkers en vierkante binnenranden. De buitenkant heeft een smalle, eenvoudige decoratieve rand. Zie afbeeldingen 19 tot en met 23.

Afmetingen (minimale afwijkingen in het bereik van +/- 0,1 -0,3 mm zijn mogelijk):